فیزیوتراپی چیست و چگونه انجام میشود؟

آیا تا به حال فکر کرده اید چگونه می توان درد را کاهش داد و آسان تر حرکت کرد؟ یا پس از آسیب دیدگی سریع تر بهبود یافت؟ پاسخ در بسیاری از موارد، فیزیوتراپی است. اما دقیقاً فیزیوتراپی چیست و چگونه به ما یاری می رساند؟ در ادامه خواهیم دید فیزیوتراپیست کیست، چه وظایفی دارد و چگونه می تواند کیفیت زندگی شما را بهبود بخشد.
| فیزیوتراپی و مدیریت آن | |
| ۱. فیزیوتراپیست کیست؟ | – متخصص طراحی برنامههای درمانی برای بازیابی حرکت و عملکرد – کمک به افراد در تمام سنین (نوزاد تا سالمند) – رسیدگی به بیماری، آسیب، سالمندی، اختلالات وزن یا محیطی – رویکرد کلنگر (جسمی، عاطفی، روانی، اجتماعی) |
| ۲. درمان با فیزیوتراپی | – استفاده از تمرینات، ماساژ، تحریک عضلانی، مانیپولاسیون مفاصل – آموزش راه رفتن، وضعیت صحیح بدن، کشش عضلات – تخصص در ارتوپدی، نورولوژی، قلب و ریه، کودکان، سالمندان – نقش در پیشگیری، توانبخشی، آموزش، مشاوره، مدیریت سلامت |
| ۳. مزایای فیزیوتراپی | – تسکین درد (ماساژ، درمان دستی، سوزن خشک) – بهبود تحرک و عملکرد (تمرینات هدفمند، تعادل) – پیشگیری از آسیب (تقویت، آموزش حرکات صحیح) – کاهش نیاز به جراحی – توانبخشی پس از جراحی/آسیب، ریه، اعصاب، کف لگن – بهبود سلامت روان و کیفیت زندگی |
| ۴. عوارض فیزیوتراپی چیست؟ | – خستگی یا کوفتگی موقت (طبیعی) – خطر آسیب جدی با درمان غیرحرفهای (عدم تقارن صورت، انزوای اجتماعی) – اهمیت انتخاب متخصص با دانش و مهارت – نیاز به تنظیم دقیق تجهیزات (فرکانس، شدت) |
فیزیوتراپیست کیست؟
فیزیوتراپیست متخصصی است که با شما همکاری میکند تا برنامههای درمانی متناسب با نیازهایتان را طراحی کند. هدف این برنامهها، بازیابی هرچه بهتر توانایی عملکردی و حرکتی شماست. این متخصصان برای کمک به افراد در تمام سنین، از نوزادی تا سالمندی، آموزش دیدهاند؛ به ویژه هنگامی که عملکرد و حرکت شما تحت تأثیر عواملی مانند موارد زیر قرار گرفته باشد:
- بیماری
- شرایط پزشکی
- آسیبدیدگی
- عوامل محیطی
- افزایش سن (سالمندی)
- اختلالات
- مشکلات مربوط به وزن
وظایف فیزیوتراپیست چیست؟
فیزیوتراپیستها برای رسیدن به این هدف از انواع روش فیزیوتراپی استفاده میکنند، مانند:
- انجام تمرینات مشخص توسط شما (بیمار)
- ماساژ عضلات
- استفاده از دستگاههای تحریک عضلانی
- حرکت دادن مفاصل (مانیپولاسیون)
- آموزش فعالیتهای سبک زندگی خاص مانند راه رفتن، وضعیت صحیح بدن و غیره.
- کشش عضلات
رویکرد فیزیوتراپیستها کل نگر (holistic) است؛ یعنی علاوه بر جنبههای جسمی، به سلامت عاطفی، روانی و اجتماعی شما نیز توجه دارند. فیزیوتراپیستها در تمام مراحل مراقبتهای بهداشتی، شامل پیشگیری، آموزش، مداخله، توانبخشی و درمان، نقش دارند.
درمان با فیزیوتراپی
فیزیوتراپی (که در انگلیسی Physical Therapy یا PT نامیده میشود)، یکی از رشتههای مهم در حوزه سلامت است.
روش فیزیوتراپی شامل مراقبتهایی است که فیزیوتراپیستها ارائه میدهند. آنها از طریق آموزش به شما، مداخلات فیزیکی، پیشگیری از بیماریها و ارتقاء سلامت، به بهبود، حفظ یا بازیابی سلامتیتان کمک میکنند.
در ایالات متحده از اصطلاح «فیزیکال تراپیست» (Physical therapist) و در بسیاری از کشورهای دیگر از اصطلاح «فیزیوتراپیست» (Physiotherapist) برای این متخصصان استفاده میشود.
این رشته تخصصهای گوناگونی دارد، مانند مشکلات اسکلتی-عضلانی، ارتوپدی، بیماریهای قلبی و ریوی، مشکلات عصبی (نورولوژی)، اختلالات غدد، پزشکی ورزشی، سلامت سالمندان و کودکان، سلامت زنان، مراقبت از زخم و الکترومایوگرافی (بررسی عصب و عضله). فیزیوتراپیستها در مراکز مختلف، اعم از دولتی و خصوصی، به ارائه خدمات میپردازند.
علاوه بر درمان مستقیم بیماران (کار بالینی)، فیزیوتراپیستها در زمینههای تحقیق، آموزش، مشاوره و مدیریت سلامت نیز فعالیت دارند. فیزیوتراپی میتواند به عنوان درمان اصلی یا به صورت مکمل در کنار سایر خدمات پزشکی به کار گرفته شود. جالب است بدانید در برخی کشورها، مانند انگلستان، فیزیوتراپیستها حتی ممکن است اجازه تجویز دارو را داشته باشند.
مزایای فیزیوتراپی
کاربرد فیزیوتراپی این است که به شما کمک می کند تا درد کمتری داشته باشید، راحت تر حرکت کنید و قوی تر شوید. این روش برای بهبودی بعد از آسیب یا جراحی عالی است. اما عوارض فیزیوتراپی چیست؟ نگران نباشید! اگر فیزیوتراپی توسط یک متخصص انجام شود، بسیار امن است. شاید بعد از جلسه کمی خستگی یا کوفتگی حس کنید که طبیعی و موقتی است. در کل، فایده های فیزیوتراپی برای سلامتی شما خیلی بیشتر از این موارد جزئی است.
در ادامه به بررسی مهم ترین فواید فیزیوتراپی می پردازیم:
1- تسکین و مدیریت درد
- در این روش از تکنیکهایی مانند درمان دستی، ماساژ بافت عمیق و سوزن خشک (dry needling) برای کنترل مؤثر درد استفاده میشود.
- درمان دستی شامل تکنیکهای عملی است که با دستکاری و ماساژ بافتها، به کاهش درد، بهبود گردش خون و افزایش تحرک مفاصل شما کمک میکند.
- تمریندرمانی نیز برای مدیریت بلندمدت درد تجویز میشود که شامل حرکات خاصی برای افزایش قدرت و بهبود دامنه حرکتی شماست.
2- بهبود تحرک و عملکرد فیزیکی
- فیزیوتراپی به طور قابل توجهی به بهبود تحرک و عملکرد فیزیکی شما کمک میکند.
- اگر با مشکلات عصبی (نورولوژیک) درگیر هستید تمرینات هدفمند و برنامههای توانبخشی، عملکرد حرکتی و هماهنگی بدن شما را تقویت می کند.
- به شما که با اختلالات عصبی دست و پنجه نرم میکنید کمک میکند تا عملکردتان را بازیابید.
- درمان دستی نیز با تسکین درد، به بهبود تحرک و تقویت عملکرد فیزیکی شما کمک میکند.
3- پیشگیری از آسیبدیدگی
- اگر سابقه آسیبهای اسکلتی-عضلانی داشتهاید، این روش با کمک به بهبودی، افزایش قدرت و پایداری بدن، خطر آسیبهای آینده را کاهش میدهد. این موضوع برای ورزشکاران و افرادی که فعالیتهای بدنی پرخطر انجام میدهند، اهمیت ویژهای دارد.
- پیشگیری از آسیب با کمک تمرینات قدرتی، تمرینات تعادلی و آموزش حرکات صحیح بدن امکانپذیر میشود.
- فیزیوتراپیستها برنامههای درمانی فردی را بر اساس نیازهای شما طراحی میکنند تا اطمینان حاصل کنند که شما برای پیشگیری از آسیبهای بعدی و حفظ سلامتیتان، آمادگی لازم را دارید.
4- کاهش نیاز به جراحی
- فیزیوتراپی با رفع درد یا کمک به فرآیند بهبودی، میتواند نیاز شما به انجام عمل جراحی را کاهش دهد.
- شروع زودهنگام فیزیوتراپی به رسیدگی پیشگیرانه به مشکلات کمک کرده و میتواند مانع از نیاز به جراحی در آینده شود.
- میتواند شما را از خطرات جراحی و دوران نقاهت پس از آن بینیاز کرده و به فرآیندهای طبیعی بهبودی بدنتان کمک کند.
- فیزیوتراپیست با استفاده از تکنیکهای دستی و روشهای دیگر، میتواند شرایطی را که ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند، به طور مؤثری مدیریت کند.
- این رویکرد کلنگر، مراقبتی جامع را فراهم کرده و با پرداختن به ریشه مشکلات، به سلامت بلندمدت شما کمک میکند.
5- افزایش قدرت و تعادل
- فیزیوتراپی با استفاده از برنامههای تمرینی مناسب، ماساژ و تکنیکهای حرکتدهی مفاصل، به افزایش قدرت کلی بدن شما کمک میکند.
- برنامههای ورزشی که به صورت فردی برای شما طراحی میشوند، عملکرد عضلات و مفاصل را به طور مؤثری بهبود میبخشند.
- افزایش قدرت و تحرک حاصل از فیزیوتراپی، از زمین خوردن جلوگیری کرده و پایداری بدن را، بهویژه در افراد مسن یا کسانی که مشکلات تعادلی دارند، بهبود میبخشد.
- فیزیوتراپی با تمرکز بر حرکات صحیح بدن و تمرینات قدرتی، به شما کمک میکند تا استقلال خود را حفظ کرده و خطر آسیبدیدگی ناشی از سقوط را کاهش دهید.
6- توانبخشی پس از جراحی یا آسیبدیدگی
- این روش به تسریع بهبودی، مدیریت درد و بهبود عملکرد فیزیکی شما کمک میکند.
- جالب است بدانید، انجام فیزیوتراپی قبل از جراحی میتواند منجر به بهبودی سریعتر پس از آن شود، زیرا شما از نظر جسمی و روحی آمادگی بیشتری خواهید داشت.
- فیزیوتراپی شامل برنامههای ورزشی هدفمندی است که بر بهبود آمادگی قلبی-عروقی و سلامت کلی شما تمرکز دارند.
- این برنامهها با بهبود گردش خون و تقویت سیستم قلبی-عروقی، به افزایش آمادگی جسمانی و سلامت قلب شما کمک میکنند.
- برنامههای ورزشی که به صورت سفارشی برای شما طراحی میشوند، عملکرد قلب را بهبود میبخشند.
- اگر مشکلات قلبی-عروقی دارید، فیزیوتراپی میتواند برای شما بسیار مفید باشد. با بهبود سلامت قلب و عروق، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی در شما کاهش یافته و سلامت عمومیتان بهبود پیدا میکند.
7- توانبخشی ریوی
- از طریق تمرینات تخصصی، با افزایش عملکرد و کارایی ریهها، به مدیریت بهتر بیماریهای تنفسی کمک میکند.
- این امر برای شرایطی مانند فیبروز سیستیک (cystic fibrosis) که دریافت اکسیژن کافی حیاتی است، اهمیت زیادی دارد.
- توان بخشی ریوی از طریق فیزیوتراپی به نیازهای شما که با مشکلات تنفسی درگیر هستید رسیدگی کرده و مراقبتهای لازم برای بهبود عملکرد ریه و سلامت کلی شما را فراهم میکند.
- این رویکرد شامل درمانهای ضد احتقان (decongestive therapy) و تمریناتی است که ظرفیت و کارایی ریهها را افزایش میدهند.
8- توانبخشی عصبی (نورولوژیک)
- فیزیوتراپی به توانبخشی شما که با بیماریهای عصبی (نورولوژیک) زندگی میکنید، کمک کرده، علائم را مدیریت و روند بهبودی را تسریع میکند.
- بیماریهای عصبی رایجی مانند اماس (multiple sclerosis)، فلج مغزی (cerebral palsy) و آسیبهای مغزی یا سیستم عصبی، اغلب به مراقبت طولانیمدت و برنامههای درمانی تخصصی برای بهبود تحرک و قدرت نیاز دارند.
- مداخلات فیزیوتراپی برای این شرایط شامل تمریندرمانی و تمرینات تعادلی برای افزایش تواناییهای عملکردی شماست.
- توانبخشی عصبی مؤثر میتواند کیفیت زندگی شما را به طور چشمگیری بهبود بخشیده و به شما در دستیابی به استقلال و آسایش بیشتر کمک کند.
9- توانبخشی کف لگن
- فیزیوتراپی به مشکلات مربوط به عملکرد کف لگن شما، از جمله بیاختیاری ادرار یا مدفوع و درد لگن، رسیدگی میکند.
- تکنیکهای هدفمند و تمرینات تخصصی، به همراه آموزش، میتوانند این شرایط را به طور قابل توجهی بهبود بخشند.
- فیزیوتراپی کف لگن با تقویت عضلات هدف، به بهبود کنترل مثانه و کاهش درد لگن کمک میکند.
10- بهبود سلامت روان
- جلسات فیزیوتراپی با تشویق شما به فعالیت بدنی، که با کاهش استرس مرتبط است، به بهبود سلامت روانتان نیز کمک میکنند.
- فیزیوتراپی منظم با افزایش تواناییهای جسمی و کاهش درد و ناراحتی، میتواند عزت نفس و تصویر بدنی شما را بهبود بخشیده و به سلامت روانی بهتر شما یاری رساند.
- با کمک به تسکین درد و افزایش تواناییهای عملکردی، فیزیوتراپی کیفیت کلی زندگی شما را بهبود میبخشد.
- این تأثیر مثبت بر سلامت روان به شما کمک میکند تا در زندگی روزمره، احساس اعتماد به نفس و توانمندی بیشتری داشته باشید.
11- ارتقاء کیفیت زندگی
- فیزیوتراپی با بهبود تحرک، به افزایش استقلال و اعتماد به نفس شما کمک میکند و به شما امکان میدهد از فعالیتهای بدنی گوناگون لذت ببرید.
- با بهبود تواناییهای جسمی، به شما کمک میکند تا بتوانید در فعالیتهایی که به آنها علاقه دارید، شرکت کنید و کیفیت کلی زندگی خود را ارتقا دهید.
- فیزیوتراپی با کمک به بهبود وضعیت عاطفی و روانی، تأثیر مثبتی بر سلامت روان شما دارد.
این رویکرد، بهبود های همهجانبهای در سبک زندگی شما ایجاد میکند و اهمیت فیزیوتراپی را در پزشکی امروز برجسته میسازد.
عوارض فیزیوتراپی چیست؟
دریافت خدمات فیزیوتراپی از افراد فاقد صلاحیت و دانش تخصصی، می تواند پیامدهای نامطلوب و حتی زیان باری برای شما به همراه داشته باشد.
بسیار مهم است بدانید که به کارگیری تجهیزات فیزیوتراپی نیازمند دانش دقیق درباره تنظیمات صحیح، مانند فرکانس و شدت، است.
تنها یک متخصص فیزیوتراپی می داند چگونه این موارد را متناسب با وضعیت شما تنظیم کند؛ در غیر این صورت، خطر بروز آسیب های جدی و گاه دائمی وجود دارد.
بنابراین، ضروری است فردی که این تجهیزات را به کار می گیرد، از مهارت و دانش کافی برخوردار باشد.
متأسفانه، گزارش هایی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی افراد به دلیل نادیده گرفتن اعتبار مراکز توانبخشی و تخصص کادر درمانی، با عوارض ناگواری مانند عدم تقارن صورت، تغییرات ناخواسته در چهره و حتی انزوای اجتماعی مواجه شده اند.
به همین دلیل، بسیار مهم است که در انتخاب مرکز فیزیوتراپی و اطمینان از تخصص درمانگر خود، نهایت دقت را به کار بگیرید تا از ایمنی و اثربخشی درمان مطمئن شوید.
فیزیوتراپی چیست؟ آیا یک روش درمانی است؟

گاهی اوقات یک آسیبدیدگی یا بیماری در قسمتی از بدن میتواند روند انجام کارهای روزمره را با اختلال مواجه سازد. در این مواقع، یکی از درمانهایی که پزشک ممکن است تجویز کند، درمان با فیزیوتراپی است. فیزیوتراپی نوعی درمان مراقبتی است که هدف از آن، کاهش درد و کمک به عملکرد و زندگی بهتر فرد است.
از جمله کاربردهای فیزیوتراپی میتوان به مواردی چون تسکین درد، بهبود حرکت یا توانایی، پیشگیری از آسیبدیدگی ورزشی یا درمان آن، پیشگیری از ناتوانی یا جراحی، توانبخشی، کمک به ایجاد تعادل برای جلوگیری از لرزش یا افتادن، کنترل برخی بیماریهای مزمن، کنترل روده یا مثانه، بهبود پس از زایمان، سازگار شدن با اندام مصنوعی، آموزش استفاده از وسایلی چون واکر یا عصا و … اشاره کرد؛ بنابراین افراد در هر سنی که باشند ممکن است به فیزیوتراپی احتیاج پیدا کنند.
فیزیوتراپیست کیست؟
فیزیوتراپیست شخصی است که با آگاهی از علوم موجود آناتومی، فیزیولوژی، کینزیولوژی و شناخت بیماریها و عوارض آنها میتواند بهترین برنامه درمانی را برای افراد دچار آسیب ارائه دهد تا به اهدافی چون افزایش قدرت عضلانی، افزایش تحمل عضلانی، افزایش انعطاف بدنی، عملکرد بهتر و سطح بهتری از فعالیت برسند. فیزیوتراپی برای درمان تمام بیماریهایی که با حرکت مرتبط هستند و همه اندامهای دارای حرکت کاربرد دارد.
فیزیوتراپیست دارای مجوز بوده و دورههای آموزشی ویژه فارغالتحصیلان رشته فیزیوتراپی را گذرانده است. او وضعیت بیمار را مورد ارزیابی و بررسی قرار میدهد، آنگاه بر اساس شرایط هر فرد یک برنامه مراقبتی درمانی را طراحی میکند. درمانهای فیزیوتراپی به دو روش عملی و دستی انجام میشوند؛ همچنین گاهی اوقات فیزیوتراپیست تمرینات خاصی را انجام میدهد که موجب عملکرد و حرکت بهتر فرد میشوند. افرادی که به فیزیوتراپی نیاز دارند ممکن است با توصیه پزشک به فیزیوتراپیست مراجعه کرده یا بنا به خواسته خود و بدون ارجاع پزشک به متخصص فیزیوتراپی مراجعه کنند.
لازم است به خاطر داشته باشید که اگر با بیماری یا آسیب جدی روبهرو هستید باید حتماً به پزشک مراجعه کنید. فیزیوتراپیست برای شما جای پزشک را نمیگیرد اما گاهی در کنار مراجعه به پزشک، استفاده از درمان فیزیوتراپی کمک زیادی به شما خواهد کرد. در واقع، زمانی که شما برای یک بیماری در کنار پزشک از کمک فیزیوتراپیست استفاده میکنید، سرعت درمان شما دوچندان خواهد شد.
وظایف فیزیوتراپیست
در اولین جلسه، فیزیوتراپیست نیازهای شما را بررسی کرده و مورد ارزیابی قرار میدهد. همچنین، او در مورد درد یا علائم، توانایی فرد در حرکت کردن و انجام کارهای روزمره، میزان خواب و سابقه پزشکی فرد سؤالاتی را میپرسد. هدف از این گونه سؤالات و بررسیها، مشخص شدن مشکل فرد، دلایل ابتلا به عارضه و شناسایی اختلالات مؤثر در ایجاد وضعیت موردنظر است. در نهایت، فیزیوتراپیست پس از کسب اطلاعات لازم، یک برنامه مراقبتی برای رسیدگی به وضعیت فعلی را ارائه میدهد.
همچنین متخصص فیزیوتراپی برای اینکه شرایط بیمار را بیشتر بررسی کند، آزمایشهایی را انجام میدهد. از جمله این آزمایشها میتوان به بررسی توانایی حرکت فرد در اطراف، توانایی خم شدن، توانایی چنگ زدن، بررسی راهرفتن و از پلهها بالارفتن، بررسی ضربان قلب در زمان فعالیت، وضعیت ایستادن و نشستن یا تعادل اشاره کرد. پس از انجام این آزمایشها یک برنامه درمانی با اهداف بهبودی در احساس و عملکرد فرد، توسط فیزیوتراپیست طرحریزی میشود.
یک فیزیوتراپیست میتواند درمانهای مختلفی را انجام دهد که عبارتاند از:
⦁ تمرینات یا حرکات کششی
⦁ ماساژ، گرمادرمانی یا سرمادرمانی، آب گرم درمانی یا اولتراسوند
⦁ توانبخشی برای یادگیری استفاده از اندام مصنوعی
⦁ تمرینکردن با وسایل مخصوص برای کمک به حرکت کردن یا حفظ تعادل
در طی گذراندن مراحل درمان، فیزیوتراپیست وضعیت فرد را زیر نظر خواهد داشت تا میزان پیشرفت او را مشاهده کند. در طی این مدت، در صورت لزوم ممکن است در درمانها تغییراتی ایجاد کند یا آنها را تنظیم نماید. برخی از تمریناتی که به وسیله فیزیوتراپیست آموزش داده میشود را در میتوان در خانه، بین جلسات فیزیوتراپی انجام داد. این موضوع کمک میکند تا بیمار در مسیر درمان باقی بماند و راحتتر بتواند اندام موردنظر را بهبود بخشد. فرد موردنظر میتواند تمریناتی را که فیزیوتراپیست به وی آموزش میدهد، در خانه بین جلسات مربوطه انجام دهد یا میتوانید گزینه فیزیوتراپی در منزل را انتخاب کند. این موضوع به بیمار کمک میکند در مسیر صحیح خود بماند و وضعیت اندام خود را بهبود ببخشد.
مراکز فعالیت فیزیوتراپیستها
فیزیوتراپیستها برای انجام خدمات درمانی در مراکز مختلفی مانند بیمارستانها، کلینیکها، مراکز پزشکی ورزشی، مطبهای پزشکی خصوصی، خانههای سالمندان، مراکز توانبخشی و دفاتر شخصی فعالیت دارند. همچنین برخی از آنها ممکن است برای کمک به درمان یک فرد به منزل وی مراجعه کرده و امور درمانی را در آنجا انجام دهند.
فواید فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یک روش درمانی است که امروزه توسط بسیاری از پزشکان توصیه میشود و به دلیل فواید زیاد آن مورد استقبال افراد بسیاری قرار میگیرد. فواید فیزیوتراپی بر اساس دلیل درمان، موارد متعددی را شامل میشود که از جمله آنها میتوان به کنترل درد با کاهش نیاز به مواد افیونی، اجتناب از جراحی، بهبود حرکتی، بهبودی پس از آسیب و ضربه، بهبودی پس از سکته مغزی و فلج، جلوگیری از سقوط، تعادل بهبود یافته و کنترل مشکلات پزشکی مرتبط با سن اشاره کرد.

کاربرد فیزیوتراپی
فیزیوتراپی به عنوان یک عامل کمکی برای بیمار که سبب میشود فرد موردنظر پس از آسیب و بیماری، حرکت و قدرت ازدسترفته را بازیابد. با توجه به انواع مختلف آسیبها و بیماریها، فیزیوتراپی نیز دارای کاربردهای مختلفی است. کاربرد فیزیوتراپی شامل مواردی چون فیزیوتراپی ارتوپدی، فیزیوتراپی سالمندان، فیزیوتراپی نورولوژیک، فیزیوتراپی بیماران روماتیسمی و پوستی، توانبخشی قلبی عروقی و ریوی، فیزیوتراپی کودکان، درمان مراقبت از زخم، درمان دهلیزی، درمان احتقانزدا، فیزیوتراپی کف لگن و فیزیوتراپی برای بیماران سوختگی میشود.
فیزیوتراپی ارتوپدی
فیزیوتراپی ارتوپدی برای درمان آسیبهای اسکلتی عضلانی مانند عضلات، استخوانها، رباطها، فاسیا و تاندونها انجام میشود. این نوع فیزیوتراپی برای افرادی که دچار وضعیتی چون شکستگی، رگ به رگ شدن، تاندونیت، بورسیت، مشکلات مزمن پزشکی شدهاند یا به دنبال توانبخشی و بهبودی پس از جراحی ارتوپدی هستند، گزینه مناسبی است. برای درمان این بیماران ممکن است از روشهای مختلفی چون حرکتهای مفصلی، درمان دستی، تمرینات قدرتی، تمرینات حرکتی و … استفاده شود.
فیزیوتراپی سالمندان
فیزیوتراپی سالمندان مناسب افراد مسنی است که دچار اختلالاتی در تحرک و عملکرد فیزیکی شدهاند؛ بنابراین این نوع فیزیوتراپی میتواند برای سالمندانی که با مشکلاتی نظیر آرتریت، پوکی استخوان، آلزایمر، تعویض مفصل ران، اختلالات تعادلی و بیاختیاری شدهاند، مفید باشد. هدف از انجام این نوع مداخله، بازگرداندن تحرک، کاهش درد و افزایش سطح آمادگی جسمانی است.
فیزیوتراپی نورولوژیک
این نوع فیزیوتراپی برای بیماریهای حوزه نورولوژیک و در واقع بیماریهایی که مرتبط با سیستم عصبی هستند، کاربرد دارد. از جمله بیماریهایی که فیزیوتراپی میتواند روی آنها مؤثر باشد میتوان به بیماری ام اس، پارکینسون، سکته مغزی، ضربه مغزی، ضایعات نخاعی و بیماریهای تنفسی و قلبی اشاره کرد. این نوع درمان با هدف افزایش پاسخدهی اندام، درمان فلج و افزایش قدرت عضلات با کاهش آتروفی عضلانی انجام میشود. از آنجایی که بیماریهای قلبی و تنفسی عملکرد شخص را تحت تاثیر قرار میدهند این روش میتواند در بهبود وضعیت آنها مؤثر باشد. از جمله فواید فیزیوتراپی برای بیماران تنفسی و قلبی میتوان به بهبود ظرفیت ریه، بهبود وضعیت تنفسی، تقویت عضلات تنفسی و توانبخشی قلبی اشاره کرد.
فیزیوتراپی بیماران روماتیسمی و پوستی
فیزیوتراپی بیماران روماتیسمی و پوستی یکی دیگر از کاربردهای فیزیوتراپی است که میتواند در نتیجه درمان اثرگذار باشد. بیماریهای روماتیسمی از نوع بیماریهای خودایمنی هستند که به طور عمده روی مفاصل بدن اثر میگذارند. اگر چه میتوانند روی سایر نقاط بدن هم اثر بگذارند اما مهمترین قسمت مفاصل است که به طور مستقیم روی حرکات فرد اثر میگذارد. علاوه بر این، فیزیوتراپی روی برخی از بیماریهای پوستی که سبب محدودیت حرکتی میشوند مثل اسکلرودمی نیز اثرگذار است.
توانبخشی قلبی عروقی و ریوی
این نوع درمان برای افرادی که با بیماریهای قلبی ریوی و روشهای جراحی مواجه هستند میتواند مفید باشد. از فواید و اهداف این درمان میتوان به افزایش استقامت بدنی اشاره کرد.
فیزیوتراپی کودکان
فیزیوتراپی کودکان یکی دیگر از انواع فیزیوتراپی که به گروه سنی نوزادان، کودکان و نوجوانان اختصاص دارد. هدف آن تشخیص، درمان و مدیریت شرایطی است که بر این گروه سنی اثر میگذارد. برخی از کودکان به طور مادرزادی با مشکلاتی روبهرو هستند یا در دوره نوزادی دچار مسائلی میشوند که این تکنیک برای آنها مفید خواهد بود. مواردی که کودکان را نیازمند فیزیوتراپی میکند مشکلات ارتوپدی، مشکلات نورولوژیک و مشکلات شناختی هستند که از جمله آنها میتوان به تأخیر در رشد، فلج مغزی، اسپینا بیفیدا، تورتیکولی و سایر عوامل مؤثر بر سیستم اسکلتی عضلانی اشاره کرد.
درمان مراقبت از زخم
با استفاده از این نوع درمان میتوان نسبت به بهبودی از طریق بهبود گردش خون، اکسیژن و خون کافی اطمینان پیدا کرد. در این نوع فیزیوتراپی ممکن است از درمانهای دستی، تحریک الکتریکی، درمان فشردهسازی و مراقبت از زخم استفاده شود.
درمان دهلیزی
نوع دیگری از درمانهای فیزیوتراپی، درمان دهلیزی است که از طریق آن به درمان مشکلات تعادلی میپردازند؛ این مشکلات ممکن است از بیماریهای گوش داخلی نشأت گرفته باشند. در فیزیوتراپی دهلیزی از تعدادی تمرین و تکنیکهای دستی استفاده میشود تا با استفاده از آن تعادل و هماهنگی طبیعی به بیمار بازگردد.
درمان احتقانزدا
درمان احتقانزدا نوع دیگری از درمانهای فیزیوتراپی است. در این درمان، مایعی که به واسطه ابتلا به بیماری لنف ادم و سایر شرایط انباشته شده است را تخلیه میکنند.
فیزیوتراپی کف لگن
فیزیوتراپی کف لگن برای افرادی انجام میشود که دچار مشکلاتی مثل بیاختیاری ادرار و مدفوع، فوریت ادرار و درد لگن، بیماریهای زنان، بیماریهای مردان، مشکلات جنسی و سایر مشکلات مربوط با کف لگن و اندامهای تناسلی هستند. این اختلالات که هم در مردان و هم زنان دیده میشود، میتواند در نتیجه جراحات یا جراحی یا به دلیل شرایط خاص به وجود آمده باشد.
فیزیوتراپی برای بیماران سوختگی
یکی از درمانهایی که میتواند به بیمارانی که دچار سوختگی شدهاند کمک کند، فیزیوتراپی مخصوص این افراد است. در این مشکل، نه تنها پوست دچار آسیب شده بلکه وضعیت بافت نرم نیز به طور جدی تغییر میکند و دچار کوتاهی میشود. همچنین در این مواقع، گوشت اضافه یا بافت اسکار به وجود آمده سبب محدودیت در حرکت مفاصل میگردد؛ بنابراین بیمارانی که دچار سوختگی میشوند برای تکمیل درمان به فیزیوتراپی نیاز خواهند داشت.
تکنیکهای درمانی فیزیوتراپی
فیزیوتراپی نیز مانند بسیاری دیگر از حرفههای دیگر دارای تکنیکهای درمانی متنوعی است و اینکه برای هر فرد از چه تکنیکی استفاده شود بستگی به شرایط وی و بیماری موردنظر دارد. قسمت مهم فیزیوتراپی، طراحی برنامه درمانی است و یک برنامه درمانی وابسته به تکنیکهایی است که میتوان در برنامه مورداستفاده قرار داد. روشها و تکنیکهای فیزیوتراپی شامل تمرین درمانی، منوال تراپی، الکتروتراپی و سایر تکنیکها است.
تمرین درمانی
یکی از اولین و مهمترین تکنیکهای فیزیوتراپی، تکنیک تمرین درمانی است. در این تکنیک، فیزیوتراپیست بر اساس شرایط هر فرد تمریناتی را به منظور بهبود حرکت، بهبود دامنه حرکتی، بهبود قدرت عضلات، بهبود وضعیت مفاصل و بهبود قسمت موردنظر طراحی میکند. او تمرینات لازم را به فرد بیمار آموزش میدهد تا علائم بهبود به مرور در فرد مشاهده شود.
منوال تراپی
یکی دیگر از تکنیکهای فیزیوتراپی، منوال تراپی است. برای انجام این تکنیک، فیزیوتراپیست در برخی از موارد، علاوه بر اینکه از سایر ابزارها استفاده میکند، گاهی لازم است از روشهای دستی، ماساژ، موبیلیزیشن و … نیز استفاده کند. هدف از انجام این روشهای مختلف کمک به سرعت بهبود حرکت، قدرت و دامنه حرکتی برای فرد است، بنابراین منوال تراپی بخش مهمی از درمان محسوب میشود.
الکتروتراپی
الکتروتراپی تکنیک دیگری است که در درمان فیزیوتراپی به کار میرود. در واقع، ابزارهای دیگری که به کار میروند جزء درمان الکتروتراپی هستند. الکتروتراپی به روشی گفته میشود که در آن از دستگاههایی برای کمک به فرایند درمان و افزایش سرعت بهبود استفاده میکنند. استفاده از این روش سبب کاهش درد، بهبود التهاب و ترمیم بیشتر میشود.
سایر روشها و تکنیکها
علاوه بر روشها و ابزارهای یاد شده، ابزار دیگری هم وجود دارند که در فیزیوتراپی مورد استفاده قرار میگیرند. این ابزارها شامل ابزارهای دستی مثل درای نیدلینگ، تیپینگ یا برخی تکنیکهای دیگر هستند که فیزیوتراپیست با توجه به مشکل هر فرد از هرکدام استفاده میکند.
تعداد جلسات فیزیوتراپی
اینکه هر مشکلی به چند جلسه نیاز داشته باشد به مشکل موردنظر و نظر پزشک مربوطه بستگی دارد. با این حال، معمولاً پزشکان برای اغلب آسیبها، ۱۰ جلسه را تجویز میکنند اما اگر پس از این مدت بهبودی موردنظر حاصل نشود ممکن است تعداد جلسات بیشتری در نظر گرفته شود. در موارد کمتری ممکن است تعداد جلسات فیزیوتراپی به ۵ جلسه یا ۲۰، ۳۰ جلسه هم برسد. تعداد کم جلسات فیزیوتراپی مواقعی توصیه میشود که فرد مشکل خیلی جدی ندارد و به راحتی قابل حل است. تعداد جلسات زیاد نیز که در موارد استثنا تجویز میشود برای آسیبهایی است که جدیتر بوده و بهبودی آنها کندتر است.
